Facebook (F-ticaret) Satış Kanalı Olarak Başarısız mı?

Son zamanlarda Facebook’tan satış yapmaya çalışmanın beyhude bir çaba olduğu, birkaç büyük markanın Facebook dükkanlarını kapattığı haberleri yazıldı. Gerçekten durum bu mu? Facebook’tan satış yapılamaz mı? Sosyal ticaret ve bu konu üzerine görüşlerimin özetini bu ayki Turkish Time dergisinde okuyabilirsiniz. Dijital pazar ile ilgilenenler için Nisan Turkish Time sayısını öneririm bu arada. Bu sayıyı Dijital Ekonomi’ye ayırmışlar ve çok değerli röportajlar, yazılar var. Kendi konumu burada daha geniş bir şekilde yorumlayayım:

Öncelikle sosyal ticaret, f-ticaret (Facebook ticareti) ayrımını yapalım. F-ticaret sosyal ticaretin bir parçası. Sosyal ticaret, hem Facebook içinde, hem Facebook dışında hem de sosyal ağlarda paylaştığımız verileri kullanarak daha akıllı sistemler yaratmamızı sağlayan yeni nesil bir e-ticaret özelliği. Herhangi bir sosyal ağda arkadaşlarımız vasıtası ile satın alma kararımızı etkileyecek ve sonunda ağırlıklı olarak kredi kartı ile satın almamızı sağlayacak eylemlerin bütünü. Bir ürünü satın almadan arkadaşlardan tavsiye almak, sosyal ağ verisi ile kişiselleştirilmiş ürünler sunmak, ürünü aldıktan sonra Twitter’da, Facebook’ta paylaşmak gibi eylemler hep sosyal ticaretin parçası.

Örneğin ben Fenerbahçeli isem bu verimi (benim iznimle) Facebook’tan alıp bana yeni çıkan Fenerbahçe formasını önermesinin ardından benim formayı satın almam, sonrasında aldığım bu yeni ürünü paylaşmam senaryosunda olduğu gibi.

Ayrımı açıkladıktan sonra neden kişilerin henüz Facebook üzerinden yeterli derecede alışveriş yapmadığını açıklayayım: Facebook 2004’te öncelikli olarak arkadaşlarımız ile iletişim kurabileceğimiz bir sosyal ağ olarak doğdu. Marka sayfaları ise 2007’de geldi. (Twitter’da ise marka sayfaları hala beta-test aşamasında.) Yeni yeni gelişen bu süreçte, marka sayfaları öncelikli olarak satış yapmaktan ziyade müşterilerine marka mesajlarını iletebilecekleri bir platform olarak devam etti. Bunun bir sonraki aşaması ise Facebook’tan satış yapılması. Bu konuda başarılı olmuş markalar var ama zamana ihtiyacı olan bir konsept. Doğru kurgularla uygulandığında önümüzdeki birkaç sene içerisinde Facebook’taki mağaza sayılarının arttığını göreceğiz. Bunlarda öncelikli olarak doğru şekilde uygulanmayanlar kapanacak ve her zaman olduğu gibi dijital seleksiyona uğrayacak, güçlü veya akıllı olanlardan ziyade değişime en hızlı adapte olan markalar ayakta kalacak.

Bir de sadece bu haber değil Facebook karşısında yapılan haberlerin bir kısmının sebebi çok daha derinlerde: Sosyal ağlar özellikle Facebook birçok endüstiyi yeniden düşünmemizi sağladı. Bunlardan bir tanesi de basın-yayın endüstrisi. İnsanların habere ulaşma biçiminde köklü değişiklikler oldu. Herkes yüzlerce arkadaşına yayın yapabilen bir medya bireyi haline geldi. Sosyal medya denmesinin ana sebeplerinden bir tanesi bu. Özellikle Washington Post, Huffington Post gibi gazetelerin Facebook uygulamalarına bakarsanız benim okuyacağım haberlerin filtresinin arkadaşlarım olduğunu görebilirsiniz. Yani tanımadığım bir editörün sıraladığı haberleri değil birebir tanıdığım arkadaşlarımın okuduğu haberleri okuyorum. Burada çok bahsedilmeyen daha önemli bir durum var. Facebook bunu yaparak, benim normalde gazetede veya gazetenin internet sitesinde okuyacağım haberleri Facebook’ta okumamı sağlıyor. Yani bu içerikten gelen reklam gelirlerini kendi üstüne alıyor.

Bu da doğal olarak tüm dünyada çok ciddi bir çıkar çatışmasına dönüşüyor. Facebook’u destekleyen, bu değişimin kaçınılmaz olduğunu düşünen yayın kuruluşları Facebook’un yanında yer alırken, diğerleri karşısında yer alarak sürekli olarak Facebook aleyhinde haberler yapıyorlar.

Tabii ki Facebook’un gelir kaynağının şu anda çok büyük bir kısmı reklam iken, zamanla Facebook’un para birimi olan Credits’in ve diğer gelir modellerinin ağırlığının artması bekleniyor. Bunun olabilmesi için en önemlisi de sanal olsun, gerçek olsun ticareti kendi içine alması. Yani, en büyük potansiyeli kullanması için ticareti kendi içinde döndürebilecek bir platform haline gelmesi gerek.

Şimdi durum böyleyken neden bazı Facebook mağazalarının kapandığı sorusuna gelelim. Öncelikle, henüz bu yolun başındayız ve deneme yanılma aşamasındayız. Facebook bir satış kanalı haline gelecek ama bu alanda da başarılı olmak, herhangi bir alanda başarılı olmanın kurallarından farklı değil. Hatalar yaparak, hatalardan ders alarak en efektif yolu bulmak kaçınılmaz bir süreç. Bu hataları minimum indirmek ise elimizde. Sosyal ticaret de olsa, f-ticaret de olsa, eticaret de olsa bu işin temeli ticaret ve ticaretin platforma uygun spesifik kurallarını bilmeden bu işte başarılı olmak  imkansız. Bugün gerçek hayatta da dükkanlar kapanıyor, e-ticaret siteleri de. Bu ticarette veya eticarette para olmadığı anlamına gelmiyor sadece bu işin çok doğru yapılmadığı anlamına geliyor.

Bu işin bir bilgi birikimi var, sadece Facebook dükkanı açmak da çok büyük fırsat yok. Bu bir ekosistem. Facebook reklamları ile, uygulamaları ile, Open Graph’ı ile, sayfaları ile, Kredileri ile… Ve eğer bunları doğru bir şekilde uygulamadan sadece hayranlarına Facebook dükkanı açtım, benden satın alın derseniz kapatmamanız şaşırtıcı olur. Ama doğru şekilde uygulanırsa, o zaman -henüz ülkemizde örneğini görmediğimiz- başarılar elde etmek için çok fazla fırsat var. Tek yapmamız gereken bu fırsatları değerlendirmek…

Comm

3 Yorum

Fatih UzunApril 3rd, 2012 7:32 pm

Henuz ulkemizde basarili ornekleri yok demissiniz. Yurtdisinda var midir basarili ornekler?

MuratApril 3rd, 2012 8:49 pm

” ben Fenerbahçeli isem bu verimi (benim iznimle) Facebook’tan alıp bana yeni çıkan Fenerbahçe formasını önermesi ,Yeni bir ilişkiye girmişsem çiçekçi reklamları,evleniyorsam beyaz eşya ve mobilya reklamları vs..” Bence facebook ‘un ilk etapta başarısız olmasının sebeplerinden biri bu.Çünkü kimse böyle bir verinin bilinçli bir şekilde facebook tarafından kullanmasını istemiyor.Dolayısı ile zincirleme reaksiyon bu noktada bozuluyor.Diye düşünüyorum.

YasinApril 3rd, 2012 10:37 pm

Selamlar.. Yazi guzel olmus. İlk yorum yapan ben olayim istedim.

Yorum Yapın

Mesajınız