Bu ülkenin ticarete atılmak isteyen yetenekli gençleri çok şanslı bir dönemde. Sebebi ise ticaretin, Dünya tarihinde değişmediği kadar değişme arefesinde olması. Emareleri yeni yeni görülmeye başlayan yeni bir ekosistem oluşuyor ve benim görüşüm e-ticaret, klasik ticareti ne kadar değiştirdi ise sosyal ticaret de (en azından) e-ticareti o kadar değiştirecek.  Sosyal ticaretin dünyayı çok değiştireceğini benim naçizane görüşüm olduğunu düşünüyorsanız çok yanılıyorsunuz. Bunu ben değil, Facebook’un kurucusu Mark Zuckerberg söylüyor.

Bu konudaki bir diğer önemli şirket ise Google. Eric Schmidt’e Bir Sonraki Facebook sizce ne olacak sorusuna verdiği yanıt aşağıda. Bir sonraki Facebook; Sosyal, Lokal ve Mobil’i en iyi şekilde harmanlayan start-up’lar arasından çıkacak diyor. Tabii ki bunları söylemek için Mark Zuckerberg ya da Eric Schmidt olmaya gerek yok. Bunları ilerideki yazılarımdaki savlarımı güçlendirmek için bir giriş olarak kabul edin.

Google ve Facebook’un dışında özellikle Walmart tarafında inanılmaz gelişmeler var, bu konuya çok büyük yatırımlar yapıyorlar. Sosyal ticaret ile ilgili 15 ay önce Sosyal İletişim, CRM ve Ticaret yazısını yazmıştım. Eylül ayında ise aşağıdaki twiti attım.

Bu twitten sonra bu sektördeki birçok kişi Walmart’ın neden listede olduğunu sordular. Yazılarımı okuyan, önemseyen ve değer veren herkese çok teşekkür ediyorum. Sektörde önde gelen birçok kişiye kendimce nedenlerini anlattım.(Birçoğunu ikna edemedim, şimdilik)

Neden Walmart? Bir sonraki yazımın konusu bu. Bir sonraki yazı gelene kadar lütfen şunu düşünün: Şans eseri ticaretin Dünya tarihinde hiç olmadığı kadar hızlı değişeceği bir döneme denk gelseydin, ne yapıyor olurdun?

Güncelleme: Lütfen serinin ikinci ve üçüncü yazısını da okuyun.

Önce, beraber çalıştığım arkadaşlarıma yazdığım maili aşağıda yayınlayayım, sonra nedenlerine ve ne yapmak istediğime geleceğim:

“Uzun bir yazı olacak bu belli. Uzun zaman beraber çalıştığımız için belki de. Öncelikle Promoqube’ün ilk çalışanı olarak başladığım bu yolda 2 yıl sonra ayrılıyoruz. Ayrılma kararı zor, yürek burkucu ama olması gerektiği gibi aslında.

En başta yakın çalıştığım Korhan ve Özgür olmak üzere hepinize yürekten teşekkür. Ayrılırken bile verdikleri destek göz yaşartıcı, söyledikleri sözler onore edici. Allah herkese böyle bir işten ayrılık nasip etsin.

Bu süreçte birçok ilki beraber yaşadık. Birçoğunuz ile ilk görüşmeyi ben yaptım, uzun zaman beraber aynı ekipte çalıştık, fikir aldık, fikir verdik.  Müşteri tarafında, Sense, Kampanyalar, Reklamlar tarafında şu anda fatura kestiğimiz ne varsa, ilk olarak alma, deneyimleme ve devretme şansı bulduğum için kendi adıma şanslıyım.

Bugün görüyorum ki bir masa etrafında 3-4 kişi başladığımız bir yolculuk 4 kata sığmaz olmuş, yaklaşık 55 kişi devam ediyor. Türkiye’deki özellikle ajans dünyasını düşündüğünüzde inanılmaz bir gelişme. Hepimiz bunun bir parçası olduğumuz için şanslıyız, bu kadar gelişmede en ufak bir katkım olduysa ne mutlu bana.

İş hayatımızının daha çok başındayız. Hepinizle tekrar görüşürüz, konuşuruz.  Bana her zaman ulaşabilirsiniz. Soru sormak istediğiniz, danışmak istediğiniz her konuda bana danışabilirsiniz.
Bu süreçte herhangi birinizi kırdıysam özür dilerim. Hiç bir kötü niyetim olmadığını umarım anlamışsınızdır. Sizinle çalışmaktan çok keyif aldım ve ömrümün her 2 yılı umarım en az geçtiğimiz 2 yılı kadar keyifli olur.”

Evet, işte böyle. Bu kararda etkili olan gelişmelerden bir tanesi yeni baba olmam, bir diğeri de doğru zaman olduğuna inanmamdı. Geçtiğimiz 2 sene boyunca, bir kez bile “Keşke başka bir yerde çalışssaydım” dememem benim en büyük şansımdı.

Önümüzdeki dönemde ise odaklanacağım 2 konu var: Birincisi, eğitimler. Bu haftadan itibaren Yeditepe Üniversitesi’ne hoca oldum. MBA altında Yeni Ekonomi ve Pazarlama İletişimi Yüksek Lisans Dersi veriyorum. Bunun dışında 2010 yılının sonlarında başladığım Kadir Has Üniversitesi’ndeki eğitimlerimiz devam ediyor. Şirketlere sosyal medya ve dijital pazarlama eğitimleri veriyorum. Büyük konferanslara, seminerlere konuşmacı olarak katılmaya devam edeceğim. Galatasaray, Boğaziçi gibi üniversitelerde önümüzdeki dönemde konuk hoca olarak yer alacağım. Yani, bir parçam her zaman akademinin içinde olacak, öğrendiklerimi paylaşacağım, toplumdan aldığımı tekrar topluma vermek için küçük adımlar atacağım.

İkinci odaklanmak istediğim konu ise uzun zamandır üzerine düşündüğüm Sosyal Ticaret. (Ağustos 2010 tarihli yazım.) Şu anda Türkiye’de (ve Dünya’da) çok az bilinen yeni nesil ticaretin Türkiye’deki (ve umarım Dünyadaki) öncüsü ve sektör kurucularından bir tanesi olmak için çalışmalar yapıyorum. Yakın zamanda bu bloğun daha sosyal ticaret üzerine olacağını göreceksiniz ve umuyorum ki yazıları okuduktan sonra yeni fırsatlar konusunda bana hak vereceksiniz. Belki de sonrasında beraber çalışacağız, belli mi olur?

Bu süreçte yanımda olan tüm dostlarıma, arkadaşlarıma ve bu bloğun okuyucularına sonsuz teşekkürler. Söylediğim gibi, her 2 senemiz, geçtiğimiz 2 sene kadar keyifli olsun

Cumartesi günü Sabancı Üniversitesi’nin düzenlediği Social Media Summit’de bir sunum yaptım. Yaklaşık 300 kişinin katıldığı çok başarılı bir organizasyondu, düzenleyenleri tebrik ederim.

Gerek konuşmacılar gerek dinleyiciler çok iyiydi. İlk olarak Coca Cola İnteraktif Pazarlama Müdürü Yüce Zerey güzel bir sunum yaptı, sonrasında Google Türkiye, Ortadoğu ve Afrika’dan sorumlu Pazarlama Müdürü Mustafa İçil‘in sunumunu izledik. Sonrasında sıra bana geldi.

Normalde üniversitelerde, markalar sosyal medyada nasıl davranıyor, nasıl davranmalı, topluluk yönetimi-tasarımı, sosyal medya kampanyaları gibi konular işliyorum. Birkaç defa da Sosyal Medya ve Siyaset anlattım. Yalnız, bu sefer üniversite öğrencilerine en fazla yararlı olacağını düşündüğüm yeni bir sunum hazırladım. İnsan Kaynakları bakış açısından “Üniversite öğrencileri sosyal medyada nasıl davranıyor, nasıl davranmalı’yı” anlattım. Oldukça keyifli bir sunum oldu.

Benden sonraki sunumlardan Alemşah’ınkini çok beğendim. ( Tüm programı buradan inceleyebilirsiniz) Sunumun sonunda tüm konuşmacılara jest olarak adımıza plaket verdiler.

Özetle şunu demek istiyorum: Baştan sona çok iyi organize edilmiş, tüm ayrıntıları düşünülmüş, katılımcılara çok keyifli bir gün yaşatan  çok başarılı bir organizasyondu. Üstelik öğrenciler tarafından düzenlenmişti. Ülkemizde öğrencilerin böyle organizasyonlara imza atması ülkemizin geleceği açısından çok umut verici. Bir kez daha, tebrikler herkese…

Sosyal Medya’yı sihirli değnek gibi göstermeyi bırakmalıyız.

Sosyal Medya şirketiniz için çok şey yapabilir. Sizin için yepyeni bir iletişim kanalı yaratabilir. Markanız hakkında konuşanlardan bir topluluk oluşturmanızı sağlayabilir. Ürünlerinizden yüzbinlerce kişinin haberdar olmasını sağlayabilir. Size yetenekli çalışanlar kazandırabilir. Markanızın imajını ve vermek istediğiniz mesajlarınızı daha etkili ve hızlı bir şekilde yapmanıza yardımcı olabilir. Diğer sitelerinize trafik sağlayabilir, müşterilerinizi dinlemenize imkan verecek bir platform sunabilir…

Ama bunların hiçbirini bedava yapamaz. Ne kadar ekmek, o kadar köfte kuralı burada da geçerli. Yatırım yaparsanız karlı bir yatırım yapmış olursunuz ama yapmazsanız, bu tercih meselesi.

Bu İtfaiye için olanı. Aynı mantıkla ambulans için de kullanılabilir. Kaynak

Demir Demirkan’ın beni Retweet ettiğini görmek beni çok düşündürdü. (Retweet edilen mesaj) Üstelik ne ben Demir Demirkan’ı takip ediyorum, ne de o beni. Bizim ünlüleri Retweet etmemiz normal, ama onların bizi Retweet etmesi…

Sosyal Medya’nın iletişim açısından gerçek devrimi en tahmin etmediğimiz insanlara bile birer mesaj uzakta olmamız. Bir mesajımla Cumhurbaşkanı’na bile ulaşabilirim. Özetle, eğer söyleyecek bir şeyim varsa, ulaşılmazlık artık problem değil ve bu yeni dönemde içerik kalitesi her şeyden daha önemli. 6 Degrees of Seperation ( Dünya’daki herhangi bir insana 6 adım uzakta olduğumuzu söyleyen fikir) artık geri sayıyor. 3,2,1…

18 Aralık 2010 günü Kadir Has Üniversitesi’nde Sosyal Medya üzerine 4 saat ders anlattım. Sosyal Medya Uzmanlığı Sertifika Programında Uğur Hoca, Selim Hoca, Ufuk Tarhan, Alemşah, Özgür Alaz, Yüce Zerey ve birçok yakından tanıdığım değerli arkadaşlarım ile aynı programda ders verme şansı bulduğum için çok mutluyum.

Genel olarak Topluluk Yönetimi, İçerik Yönetimi, Sosyal Medya Kampanyaları, Stratejiler ve Yeni Teknolojilerden bahsettim. Hashtag’lere ( smakhas) bakılırsa sınıf da bu derslerden çok keyif almış. Ülkemizde, Sosyal Medya’nın gelişmesi için böyle eğitimlerin verilmesini çok faydalı buluyorum, umarım devamı gelir.

29 Ocak’ta Sosyal Medya’da Kriz Yönetimi üzerine 2 saat, Sosyal Medya ve Siyaset üzerine 1 saat daha ders veriyor olacağım. Sosyal Medya ve Siyaset konusunda daha çok Global Siyasette başarı hikayelerinde ve Barack Obama örneğinden bahsedeceğim. Bu konu ile ilgileniyorsanız Webrazzi’de yazdığım yazılarım ilginizi çekebilir:

1. Gelmiş Geçmiş En Başarılı Sosyal Medya Kampanyası: Barack Obama

2. Obama’nın Sosyal Medya Kampanyasının Sonuçları

3. Analytics Kullanarak Nasıl 500 Milyon Dolar topladılar?

Sosyal Medya ve Politika çok yakından ilgilendiğim bir konu. Bu konu ile ilgilenen herkesle görüşüp, tartışmaktan çok memnun olurum. Siz de bu konuya ilgi duyuyorsanız lütfen bana bir mail atın. Görüşmek üzere…

Türkiye’den dünya çapında kampanya yapmak mümkün mü? Aslında mümkün. Bence bunun üç bileşeni var:

1- Yaratıcı Fikir
2- Teknoloji
3- Uygulama (Execution)

Dünya çapında bir kampanya yapmak için müthiş yaratıcı, mümkünse espirili ama kesinlikle şaşırtıcı, şok edici, daha önce yapılmamış bir şey yapmak ve bunu birçok teknoloji ile bağlamak gerekiyor.

Biz konumumuz ve ilgi alanlarımız sebebiyle bir çok teknolojiyi birbirine bağlayabiliyoruz. Facebook, Twitter, Mobil, QR Kodları, Lokasyon Bazlı Servisler, Mobil Ödeme…

Hal böyle olunca ortaya çoğu zaman şöyle bir kampanya fikri çıkıyor. Tamam işte, QR Kodun fotoğrafını çeksin, oradan Facebook’a gitsin, buradaki postu Twitter’a göndersin, sonra bu yorumların toplamını alsın, bunları kendi arasında sıralasın… gidiyor da gidiyor.

Müthiş bir fikir, müthiş teknolojiler de kullanıyor olabilir. Ama teknolojileri basitleştiremediğimiz sürece yaptığımızı ancak bizim gibi birkaç bin insan anlayacak, uzun bir süre kitlelere yayılamayacak. Zamanının ilerisinde olmak, bunu avantaja dönüştüremediğin sürece büyük dezavantaj. Bir teknolojiyi zamanından önce kullanmak, en az zamanından sonra kullanmak kadar manasız. Bunun optimum bir zamanı var. O zamanı yakalamak çok kritik.

Özetle, teknoloji ile basitliği (simplicity) birleştirdiğimiz noktada dünya çapında kampanyalar yapacağımızı düşünüyorum. Bunun en basit örneği Facebook, sayfaya girdikten sonra hiçbir şey yapman gerekmiyor, haberdar omak istediğin tüm haberler ana sayfandan aşağı doğru akıyor. O kadar basit, herkes kullanabilir. Bu yüzden 24 milyon Türk kullanıyor. Böyle fikirlere ve uygulamalara ihtiyacımız var. Arayışımız sürüyor

Eski reklamcılık mantığı şuydu: Milyonlarca kişiye reklamını göster (yani spam yap) aralarından küçük bir kısmı reklamların ile ilgilensin, ürünümüzü satın alsınlar. Yani, televizyon başında dizimizi izlerken  kadın çorabı reklamı izlediğimiz yıllardan bahsediyorum. Halen devam etse de klasik manada televizyon reklamcıığının artık çok fazla vakti kalmadığını söyleyebiliriz.

Peki reklamcılık nereye doğru gidiyor? Cevabı basit: Yüksek hedefli reklamcılığa. Yani en basit mantıkla ben erkeksem bana kadın çorabı gösterme.

Peki reklamlar ne kadar spesifikleşebilir? Çok fazla. Nişanlı 18-24 yaş arası kızlara gelinlik reklamı gösterebilirim. Boğaziçi’nde okuyan öğrencilere Boğaziçi Üniversite’sinin şenliklerinin reklamlarını gösterebilirim. Hatta, doğumgünü olan kişilerin doğumgünlerini kutlayabilirim. Seçenekler Facebook’taki bilgiler ile doğru orantılı.

Burada en önemli noktalardan bir tanesi ”Likes and Interest” bölümü. Yani kişilerin hayran olduğu sayfalara göre hedefleme yapılması. Bunun anlamı şu: Eğer ürünün bir Çikolata ise, Facebook’taki Çikolata sayfasının 870.000 hayranına reklamlarını gösterebilirsin.

Daha da heyecanlandırıcı teknolojiler kapıda. Çok yakında hayatımıza Lokasyon Bazlı  – yani fiziksel olarak bulunduğun yerde- gösterilecek reklamlar girecek. Sonrasında mobil ödeme ya da Facebook Credits ile ekosistem tamamlanmış olacak ve ürünü satın alabileceğiz. Bu teknolojilere ise başka bir yazımda değineceğim.

Yakın gelecekte bizi en çok ilgilendirecek konuların başında Mobil sosyal medya kullanıcısı geliyor. Türkiye’deki 24 milyon (şimdilik) Facebook kullanıcısının 10 milyonunun Facebook’a cep telefonundan girdiğini biliyoruz. Bu bizim için inanılmaz önemli bir oran. Yakın zamanda bu ağların geleceğinin nereye gittiğini açıkça gösteriyor. Bu konu gittikçe önem kazanırken bizim de mobil sosyal medya kullanıcı profilini tanımamız çok önemli:

Wave 5 raporuna göre profilimiz genel olarak erkek, evli, 25-34 yaşları arasında, yüksek gelire sahip, yüksek eğitimli, karar verici pozisyonda, bir ürünü ilk deneyen ve çevresini etkileyen bir profil. Çok geçmeden stratejilerimizi buna göre oluşturmaya başlasak iyi olur. Sonra geç kalabiliriz.

Birazdan Facebook – Dublin (European Headquarters)’a doğru uçuşa geçiyorum. Bu yazıyı da havaalanından yazıyorum.

Dublin’e gidiş sebebimiz ise Facebook’un Dünya’da Tavsiye Ettiği 49 Ajansı hem yeniliklerden haberdar etmek hem de ajanslar arası işbirliklerinin artması için Dublin’de toplamak istemesi ve bizi  davet etmesi. Biz de Promoqube olarak orada olacağız ve hem yaptığımız işleri biraz anlatacağız hem de bizim gibi ajansların neler yaptığını birinci ağızdan duyma fırsatı bulacağız.

Perşembe günü tüm gün Facebook’ta geçecek. Cuma günü için ayarlanmış birkaç toplantımız var. Aynı zamanda Google’daki arkadaşlarım ile konuştum. Google’a da uğradıktan sonra Cumartesi günü Dublin şehir turu yapıp, pazar günü geri geleceğim. Döndüğümde Facebook’ta öğrendiklerimi güzel bir yazı ile özetlerim. Dönünce görüşürüz

Webrazzi’deki Nurettin’in yazısında şunu okudum: Turkcell büyük bir tanıtım kampanyasıyla Gezenzi’yi kullanıcılarına sundu. Kulislerde Gezenzi’nin beklenileni verip vermeyeceği tartışılırken, Vodafone globalde Foursquare ile işbirliği  imzaladı. Bu işbirliğinin Türkiye’ye de yakında geleceği tahmin ediliyor.  AVEA’nın ise bu konudaki çalışmaları var mı yok mu kimse bilmiyor.

Hem Turkcell’in hem Vodafone’nin bu konudaki girişimlerini iyi niyetli buluyorum. Ama özellikle bugün Facebook Places açıklandıktan sonra başarıya ulaşma şanslarının azaldığını düşünüyorum.

Evet, Facebook artık bulunduğumuz yerden check-in yapmamıza izin veriyor. Bu Foursquare gibi bir servisi potansiyel 500 milyon kişiye açılması demek.

Dahası, Facebook Location API gelecek diye okumuştum ama durum öyle değilmiş. Graph API ile kişilerin check-inlerine ulaşabileceğiz. Şu cümle her şeyi anlatıyor. Using our Graph API, you can request permission to access a user’s check-ins, their friends’ check-ins, and basic information about places.

Yani, kişilerin check-inlerine, arkadaşlarının bulunduğu yerlere ulaşarak, trendleri takip edip, onlara göre kampanyalar düzenleyebileceğiz. Happy – hour ‘lar farklı mekanlar için farklı zamanlarda olacak yani. Markalar için çok değerli bir süreç başlayacak, fiziksel olarak bulunduğumuz yerde yani parayı harcayabileceğimiz yerde markalara bize ulaşma şansı verceğiz. Hepsi bizim iznimiz dahilinde olacak tabii ama önce biraz daha akıllı telefon penetrasyonuna ihtiyacımız var. Sonrasında her şey çok güzel olacak

Sosyalleşen dünyada bir tek medya kelimesinin önüne bu kelimeyi koyma vizyonunu göreceli olarak ufak buluyorum. Sosyal medya trend olmasına rağmen, buzdağının görünen ucu bile değil. Markalar için çok fazla fırsat var. En önemli gördüğüm 3 fırsat ise şunlar:

1- Sosyal İletişim: Şu anda içinde bulunduğumuz durum. Markaların sosyal ağlarda topluluk yaratması yani iletişim yapabilecekleri yeni bir medya yaratmaları. Aynı televizyon gibi, radyo gibi…

Önemi Türkiye’de anlaşılmaya, efektif sonuçlar alınmaya başlandı. Öncü markalar tarafından uygulanıyor. ”Me too” ( Ben de orada olmalıyım) markaları ”me too” (sosyal medyada çok para varmış, bu işi biz de yaparız ajansları) ile hızla bu alana yatırım yapıyorlar. Sıradanlaşma başlıyor, taklitler çoğalıyor ama pasta da büyüyor. Ajanslar için ”cash cow” zamanı.

Sonuçta ajans mantığı çoğu zaman sektörden yalnızca tek bir marka ile çalışmaya müsait. En iyi ajansları de en iyi/öncü markalar alıyor. Park yeri gibi, en iyileri önceden kapılmış oluyor.

2- Sosyal CRM: En dar anlamıyla markalarının databaselerinin Facebook id’leri ve diğer sosyal hesaplar ile eşleştirilmesi sonucunda müşterisini daha iyi tanıyan, daha kişiselleştirilmiş öneriler yapabilen akıllı sistemler yaratmak.  (Sanıldığının aksine sosyal ağ destek programı yapmak değil.) Tabii ki, sadece bundan ibaret değil ama bu konunun Türkiye’de anlaşılmasına henüz var. Dünya’da bile çok başarılı bir örneğe rastlamadık çünkü. Aslında bu büyük bir fırsat çünkü dünyadaki en başarılı örneği Türkiye’den çıkarabilme şansımız her zamankinden yüksek.

3- Sosyal Ticaret: İşte ticareti, e-ticareti, iş yapma biçimimizi yani aslında dünyayı kökten değiştirecek bir yeni bir kavram. Üstelik teknolojisi hazır, uygulamaların ilk örneklerini gördük. İlk uygulama örneklerinden bir tanesi, dünyanın en öncü markalarından, Procter and Gamble’den geldi:

P&G güzellik ürünlerini Facebook’tan satmaya başlıyor. Şu cümle dünyada ticaretin geleceğinin ne olacağının bir özeti gibi sanki:

Max Factor has become the first Procter & Gamble brand to sell directly to consumers via Facebook as the FMCG giant experiments with ecommerce initiatives.

Facebook bu konuda sayfaları ile, reklamları ile, Places ile, Credits’i ile tüm ekosistemini kuruyor. Çok yakında Facebook’a girip, ürün satın alabilecek, ödemesini Facebook’tan yapabilecek bir duruma gelebileceğiz.

Burası herkesin korktuğu, kimsenin nasıl davranacağını bilmediği yepyeni bir alan. Bu konularla ilgilenen varsa lütfen benimle kontakt kursun. Beraber ne yapabiliriz, oturalım konuşalım, en azından bir kahve içelim. Çalışmalara şimdiden başlayalım, gelecekteki yerimizi şimdiden alalım.

Eğer Dijital Pazarlama alanında çalışan bir profesyonel iseniz ve vizyonunuz sadece Sosyal Medya ise yanlış yoldasınız. Bugünlerde sırf trend diye sosyal medyaya ilgi duyan, geleceğin burada olduğunu söyleyen kişiler görüyorum. Halbuki vizyon sosyal medyayı öğrenmek değil, yeni pazarlama teknolojileri geliştirmek olmalı. Sosyal medya ile birleştirebileceğimiz yeni pazarlama teknolojileri. Aynı yandaki görsel gibi sosyal medya üzerine oturtabileceğimiz yeni parçalar.

Eğer markalara en fazla faydayı sağlayabilecek yeni teknolojileri hızlıca uyarlayarak, hızlıca sonuç alabiliyorsak, o zaman değerli olabiliriz. Bu ise ancak sonsuz bir öğrenme merakı ve okuma ve araştırmayı yeni fikirler ile birleştirmek ile olur. Deneyip, yanılmak, yılmamak ve ne olursa olsun sonuç almak. Bu özelliklere sahip olduğumuz zaman Türkiye’den dünya çapında işler yapmaya başlayabiliriz.

Hayatımın bir bölümünde yazılımcı olarak çalışmış olmayı çok isterdim. Bana internet ile ilgili bir iş yapmak isteyen bir genç nereden başlaması gerektiğini sorsa ilk cevabım şu olurdu: Programlama yapmayı öğren. Yazılım bilen bir yöneticinin, daha fikir geliştirme aşamasından daha efektif çalıştığına, programcılardan olur olmaz isteklerde bulunmadığına defalarca şahit oldum.

Bunun için üniversitedeki en önemli bölümlerden birisinin MIS (Management Information Systems) olduğunu düşünüyorum. Teknik altyapı ile işletmeyi birleştirebilen bir bölümü bitirmiş olmanın iş hayatında artısı inanılmaz olacaktır. İş hayatına yazılımcı olarak başlamış, sonrasında yönetici olarak çalışmayı düşünen bir MIS mezununun diğer rakiplerinden çok açık ara önde olacağını söyleyebilirim. Eğer siz de bu özelliklere sahip biri iseniz sizinle tanışmak isterim. Bana  her zaman bir mail atabilirsiniz.

Güzel bir habere denk geldim bugün:

Türkiye’de Blogger / Gazeteci tartışmaları zaman zaman gündeme gelirken, Amerika’da bir üniversite Gazetecilik Bölümü müfredatına  “Journalism 520: Digital Editing: From Breaking News to Tweets.” ( Gazetecilik 520: Dijital Editleme: Son Dakika Haberlerinden Tweetlere )’yi ekledi.

Bu gazetecilik müfredatını çok yenilikçi buldum. WordPress’in temellerinden, SEO’ya ve Vatandaş Gazeteciliğine kadar, birçok konu akademik düzeyde tartışılacak. Darısı Türkiye’deki üniversitelerin başına.

Detaylı bilgiyi buradan alabilirsiniz.

Müthiş bir yazıya denk geldim. Yazar, bu yazıda bir sosyal medya şirketi ile çalışmaya başlamadan önce markaların sorması gereken 52 soruyu sıralamış. Ve burada Online Takip’ten, İtibar Yönetimine,  Sosyal Medyadan, Topluluk Yönetimine soruları gruplamış.

Eğer marka tarafında iseniz sizin için çok güzel bir kaynak. Bir sosyal medya ajansı ile görüşüyorsanız ve nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız, bu soruları sormakla başlayabilirsiniz.

Tüm sorulara en ideal cevapları vermek mümkün değil tabii ki ama en azından Global’deki rakiplerimize rekabette kalmak istiyorsak bu sorulara mantıklı yanıtlar vermek ile başlamalıyız.

Dünya çapında işler yapmak istiyorsak, sunumlar havada kalan süslü sözlerden oluşmamalı. Bunun yerine, kendimizi bu soruların cevaplarını en iyi verecek şekilde stratejiler, sistemler ve teknolojiler geliştirmeye adamalıyız. Şimdiye kadar ülke olarak bu yolda çok başarılı olamadık ama 20 milyonluk Facebook nüfusunun avantajını kullanmanın zamanı geldi de geçiyor bile. Siz ne dersiniz?

Online Medya Takip konusunda yazdığım 4. ve son yazım bu. (İlk 3 yazı için: 1 , 2, 3 ) Bu yazının konusu, Sosyal Medya’da Marka açısından kriz nedir, kriz daha çıkmadan nasıl haberdar oluruz ve Kriz Süresince nasıl iletişim kurmalıyız?

Sosyal Medya’da Krizler offline hayattakinden pek farklı değildir. Zaten çoğu zaman farklı bir krizden de bahsedemeyiz.

Kriz dediğimiz yiyecek firması iseniz yiyeceklerin -en naif söylemi ile- hijyen şartlarında üretilmediğini iddaa eden müşteriler, üniversite iseniz sizi protesto etmeye niyetlenen öğrenciler, ya da hiç alakası olmadığı halde konjonktürel olayları bahane eden protestoculardır. Örneğin son günlerde İsrail protestosu var, hiç alakası olmadığı halde markanız Yahudi Markası adı altındaki bir forward mailde binlerce kişi tarafından paylaşılabilir. (Apo’nun yakalandığı zaman İtalyan ürünleri protestosu vardı ve ne kadar İtalyan ismine benzer marka varsa (Bellona gibi örneğin) biz Türk markasıyız diye açıklama yapmak zorunda kalmıştı.)

Özetle, olaylar kar topu etkisi ile büyüyebilir. Bu durumda ilk yapılması gereken nedir? Birkaç basit adımı tekrarlayalım:

1.Olası kriz senaryoları en başından konuşulmalı, Sosyal Medya Ajansı, PR Ajansı ve Marka üçgeninde herkes ne yapacağını çok iyi bilmeli.

2. Olası kriz senaryosu bilgisayar ekranına düştüğü andan itibaren marka ile sıkı bir iletişim kurulmalı ve sık sık raporlama yapılmalı.

3. Eğer münferit bir müşteri sorunu ise kişi ile iletişime geçerek sorun halledilmeli. Eğer kitlesel bir sorun varsa konu hakkında tam bilgi sahibi olunana kadar dinlemede kalınmalı.

4. Gerekiyorsa marka tarafından bir açıklama yapılmalı. Bu açıklama Markanın websitesinde ve sosyal medya hesaplarından duyurulmalı.

Protestocular öncelikle sizin sahip olduğunuz sosyal medya hesaplarında bu rahatsızlıklarını dile getirirler. Eğer o anda ilgilenmezseniz, hakkınızda bir Facebook grubu açabilirler. Forumlarda, sosyal ağlarda sizin ne kadar ilgisiz bir marka olduğunuzu dile getirirler. Bu süre zarfında iletişime geçip, olayın kaynağına inmezseniz, sizin adınıza websitesi bile açabilirler. Hemen hemen her aşamada legal olarak yapılabilecek bir şey vardır. Ama sansür, grup, site kapattırma çoğu zaman doğru olmadığı gibi faydalı da olmaz. Kişiler ikna edilmediği anda yeni bir grup, site her zaman kolaylıkla açabilirler. Çözüm gene stratejik iletişimden geçer ve bu stratejik iletişim birkaç blog yazısında ele alınacak kadar kolay bir durum değil. Sosyal mecralarda iletişim üzerine uzmanlaşan ajanslar var, birçok marka bu iletişimi ajansları ile birlikte yürütüyor. Burada dikkat edilmesi gereken bir çok nokta daha var. Örneğin, her protesto edene, her rahatsızlığını bildirene, her sorununun çözülmesini isteyene koşar adım iletişime geçecek miyiz? Bunun baremi nedir, hangi durumlar önemli gibi. Eğer bu konuda deneyiminiz yoksa, bu ajanslardan deneyimli olan birisi ile çalışmanızı tavsiye ederim.

Burada Online Medya Takip  yazı dizisinin sonuna geldik. Üzerine kitaplar yazılabilecek kadar geniş bir konu. Çok detaya girmeden, birkaç blog yazısında bu işin temelini anlatmaya çalıştım. Umarım başarılı olmuşumdur, lütfen geri bildirimlerinizi bana hasan (at) hasanbasusta nokta com ‘dan mail atın.

İlk iki yazımda Online Medya Takip’e bir giriş yapmış ve neden ve nasıl sorularının temel cevaplarını yazmıştım. Bugün bir sonraki aşamayı anlatacağım. Bir online medya takip yazılımı aldıktan sonra gelen girdileri ne yapacaksınız?

Ben asıl değer yaratan kısmın, markamız hakkında konuşulanların doğru analiz edilmesinde yattığını düşünüyorum. Yazılıma gelen onbinlerce girdi doğru şekilde filtrelenmeli, etiketlenmeli ve ilgili kişiye en özet halinde raporlanmalı.

Etiketlemeden kastım şu: Bir haber ekrana düştüğünde bu haberin negatif, pozitif ve nötr etiketlendirmesi yapılır, ikinci olarak bu bir öneri mi, şikayet mi, bilgilendirme mi, yorum mu gibi ne tür bir haber olduğu işaretlenir ve raporlanırken toplu bir halde raporlanır. Bu hafta şu kadar bilgilendirme mesajı geldi, şu kadar öneri geldi. Bu önerilerin zaman içerisindeki dağılımlarını şu tabloda görebilirsiniz. Gelen öneriler şunlardır şeklinde raporlandığı zaman, bu onbinlerce girdi marka tarafında çok basit ve kolay anlaşılabilecek bir şekilde tercüme edilir.

İyi filtrelenmiş bir online takip raporunun şirketin stratejisine direkt katkı sağlayabilir. Dinlemede kalırsanız neler öğrenebilirsiniz:

1. Markanızın imajı ve itibarı nasıl?

2. Neyi iyi yapıyorsunuz, hizmetlerinizde ve ürünlerinizde neleri daha iyi yapabilirsiniz? Müşteri içgörüleri.

3. Yeni piyasaya sürdüğünüz ürününüz hakkında alabileceğiniz geri bildirimler.

4. Olası kriz senaryoları ve kriz başlamadan önce haberdar olmak.

Buradaki internette markanız ile alakalı her konuşulan ile sizin için asıl değeri yaratan konuşmaları ayırt ettikten sonraki zorluk, o diyaloglara katılmak için yaptığınız stratejik iletişimdir. Normal zamanlarda nasıl iletişim yapılmalı, kriz zamanlarında nasıl iletişim yapılmalı konusuna bie sonraki yazımda değineceğim. ( Birçok marka sosyal ağlarda nasıl cevap verilmesi gerektiği hakkında çok fazla bilgi sahibi değil. Bu yüzden iletişimi bu konunun uzmanı ajanslarına bırakıyorlar)

Bir önceki yazımda Sosyal Medya’da Online Takip’in neden önemli olduğunu yazmıştım. Bu yazımda ise Sosyal Medyada markamızı nasıl takip edebiliriz konusuna değineceğim.

Bu konunun temelde 2 yolu var:

A) Amatör ve çoğunlukla ücretsiz yöntemler:
1- Google Alerts

Çok iyi bir alternatif olmasa da, genel olarak markanız hakkında bir şey konuşulduğunda size mail atan ücretsiz bir Google hizmeti.

2- Search.twitter.com

Markanız hakkında gerçek zamanlı ne konuşuluyor anında öğrenebilirsiniz.

3-Friendfeed’in Arama kutusu

Twitter’a benzer bir mantıkla markanız hakkında anında ne konuşulduğu hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz.

4. Facebook’un Arama Kutusu

5. Düzenli olarak markanızı Google’de aramak gibi çözümler.

Eğer küçük bir şirketseniz yukarıdaki yöntemler sizin için bir çözüm olabilir. Eğer istatistik, verimlilik, raporlama gibi kavramlara önem veriyorsanız orada ikinci seçeneği kullanmak zorundasınız.

B) Online Medya Takip Yazılımı Kullanmak

Bu yazılımlar temelde markanız hakkında konuşulan her şeyi bir arayüz ile sizin ekranınıza getirir. Dünya’da ve ülkemizde birkaç başarılı örneği var. Yazılım işin temeli yalnız işin tamamı değil. Bu yazılımlar eğer filtrelenmez ise, belirlediğiniz anahtar kelimelerde onbinlerce girdiyi sizin önünüze getirir ve var olan işinize daha da iş katarlar. Burada bir optimizasyon yapıldıktan sonra yapay zekanın sizin için yapabileceğinin sonuna gelmiş olursunuz. Bundan sonrası bir pazarlama zekası gerektirir.

Diyelim ki, büyük  bir markasınız ve markanız hakkında konuşulanları dinlemek istediniz, bunun için bir medya takip yazılımı hizmeti satın aldınız, bundan sonra ne yapacaksınız? Bir sonraki yazının konusu bu.