Ali Koç Neden Kapitalizme Karşı?

Ali Koç G20 Zirvesi’nde Gerçek sorun Kapitalizmdir! konuşması yaptı. “Buradaki eşitsizliği anlamak için Einstein olmaya gerek yok. Paradigma değişmeli” dedi. Kendi bakış açımdan 2 sorunun cevabını vereceğim bu yazıda:

1- Gerçek Sorun Kapitalizm mi? Paradigma Değişmeli mi?

2- Bayram değil seyran değil Ali Koç neden böyle bir açıklama yaptı?

ali koc g20 kapitalizm

1- Gerçek Sorun Kapitalizm mi? Paradigma Değişmeli mi?

İktisat okumuş (Dersi yıl içerisinde Mehmet Altan’dan, yaz okulunda Kerem Alkin’den almıştım) bu ülkenin bir vatandaşı olarak hayatta en ilgilendiğim konulardan biri: Gelir adaletsizliği. Bu konuda sayfalarca analizim var, bir gün yayınlayacağım. Dünyadaki adaletsizliği anlatmak için burayı Gini Katsayılarına, verilere, teorilere grafiklere boğmayacağım, mümkün olduğunca sokak ağzı ile anlatacağım: Dünyada çok ciddi bir gelir adaletsizliği var, tıpkı Ali Koç’un dediği gibi bunu bilmek için Aynştayn olmaya gerek yok.

Peki bunun sorumlusu Kapitalizm mi? Büyük oranda. Çünkü Kapitalizm, insanların insanları sömürmesine en imkan tanıyan sistem. Paranın ve gücün çoğunluğunun nüfusun %1’inin elinde toplandığı, geri kalanların ise çoğunlukla açlık, sefalet veya asgari ücretle çalışmasına olanak sağlayan bir sistem. Adil değil, adil olma gibi bir iddaası da yok. İddaası şu: “Bu sistemde çok çalışan kazanır, sokakta yatan adamla ben aynı kazanacaksam neden çalışayım? Tabii ki adil olmayacak. Parayı gidip de sokakta yatan adama verirsen, o parayı çarçur eder. Ama Ali Koç’a verirsen o bu parayla yeni işler yaratır böylece işsizlik azalır…” gibi kabaca özetleyebileceğim bir bakış açısı vardır.

Sosyalizmin iddaası ise şudur: Herkes mümkün mertebe eşit olacak. İnsanlar lüks evlerde de oturmayacak, evsiz insan da kalmayacak. (Pratikte böyle olmadığını biliyoruz, mülkiyetin olmadığı durumlarda da devlet idarisini ele geçirmiş zümrenin kendini kayırdığı tarihte defalarca görülmüştür.)

Özetle, benim yıllardır bu konuda okuduğum kitaplar beni şu noktaya getirdi: Ne Sosyalizm ne de Kapitalizm pratikte işe yaramadı. Bizim daha adil, çalışanın hakkını aldığı ama başkasının hakkını gasp etmeye imkan tanımayan, bireysel yaratıcılıklarını körükleyip, kendilerini gerçekleştirebildikleri ama bunu para için yapmadığı yeni sistemlere ihtiyacımız var. Literatürdeki karşılığı sosyal kapitalizm ya da pazar sosyalizmi’ne yakın. (İskandinavya’daki sistem şu anda Dünya’daki en ideal sistem olarak gözüküyor. Ama onun kendine has durumları var. Çok iyi eğitim, kültür derecesi ve petrol gelirleri olması ile birlikte Dünya’nın beta ülkesini yaşayıp, bizim yüzlerce sene karşılaşacağımız problemleri çözüyorlar.) Neyse konuyu dağıtmayayım ve uzatmayayım. Cevabım belli: Gerçek sorun Ali Koç’un da dediği gibi Kapitalizm! ve Paradigma Değişmeli.

2- Bayram değil seyran değil Ali Koç neden böyle bir açıklama yaptı?

Ali Koç’un yeni nesil lider çıkışlarını takdir ediyorum. Daha adil bir sistem için adım atılması için konuşmak bile bir başlangıçtır. İlk olarak Ali Koç, Engels’e mi, Bakunin’e mi özeniyor acaba diye düşündüm. Tabii konumu sebebiyle ne sosyalist ne anarşist olabilir. Belki de Çiçek Çocuk olmanın ilk adımlarıdır bu 🙂

Tabii Ali Koç’un bu konuşmayı yapmasının nedeni Çiçek Çocuk olması ya da Sosyalist olması değildi. Dünya Tarihi üzerine çok araştırma yapmış, teorileri (özellikle Marx) okumuş bir kişi olarak şu konu net: Bu sistem sürdürülebilir değil, kendi kendini yiyecek.

Ali Koç’un ülkemizde başlattığı tartışma Dünya’da yaklaşık 10 senedir çok yoğun olarak tartışılıyor. Hem de en azılı Kapitalistler tarafından çünkü işin ucu kendilerine dokunuyor. Bu konuda kitap olarak 2013’te okuduğum New Capitalist Manifesto’yu çok tavsiye ederim. Konuyu en özet geçen konuşmayı 2012 yılında paylaşmıştım (maalesef İngilizce) Dolar milyarderi Venture Capitalist Nick Hanauer’in yapmıştı. 5 dakikalık TED Konuşması TED tarafından fazla muhalefet bulunmuş ve siteye yüklenmemişti. Özetinde ise şunu anlatıyordu:

Ben dolar milyarderiyim ama kaç tane kot giyebilirim, midem ne kadar yemek alabilir, kaç arabaya binebilirim? Eğer güçlü bir orta sınıf olmazsa bu sistem çöker. (Kendi kendini yer)

Ben ülkenin sisteminin daha adil bir hale gelmesi için hiç durmadan çalışmaya hazırım. Belki de geleceğim burada. O yüzden günün tartışmasını Ali Koç’un başlatmasından dolayı çok memnunum. Bu daha başlangıç, mücadeleye devam 🙂

Ekleme:

Comm

Yorum Yapın

Mesajınız