Hayat Üzerine Kısa Düşünceler 179

Hayatımızı çekilmez hale getiren bunca kötü insanın aslında yeterince sevilmemiş çocuklar olduğunu

Çevremize ve topluma olan faydamızı arttırmaya kendimizden daha iyi birisini yetiştirmekle başlayabileceğimizi

Pazarlama profesyonelleri olarak en önemli konumuzun, daha sürdürülebilir bir gelecek bırakmak olması gerektiğini

Öğüt veren değil, örnek olacak insan olmanın; Fetva veren değil takva ile yaşayan olmanın önemini #BabaOluncaAnladım.

Hangi Kitabı Okumalı?

batiya yon veren metinler alev alatli

Bu yazıyı yazarken fark ettim ki bu benim Mayıs 2006’dan beri yazdığım 500. yazı. O yüzden özel bir tane olsun istedim: Bir süre önce, önceliklerimi gözden geçirdim. Ailem ve çocuğum, izlemek istediğim filmler, okumak istediğim kitaplar, görmek istediğim yerler, ihmal ettiğim her şey… Bunlar üzerine yazacağım. Çok uzun olmaması için şimdilik sadece kitaplara bir giriş yapacağım, okumak isterseniz belki ileride bunu da bir yazı dizisine çeviririm. (Filmler, seyahatler…)

Önceliklerimi gözden geçirdiğim güne kadar elime ne geçerse okuyordum; mesela 2. Dünya Savaşı’ndaki ufak bir mesele ile ilgili birkaç yüz sayfalık kitaplar okumuşluğum vardı. Sonra şunu sordum kendi kendime: Ya sen düşünceler tarihini biliyor musun ki, bugüne kadar kimler neler demiş hep üstünkörü bilgiler, dinler tarihi bilgin yüzeysel, felsefe bilmezsin, sanattan anlamazsın, edebiyat eserleri desen çoğu TL;DR. Varsa yoksa pazarlama, reklamcılık, girişimcilik vs. Büyük resmi görmeden küçük küçük parçalar okumanın anlamsızlığını kavrayınca kendime 50 kitaptan oluşan bir liste, bu listeyi de 2014 yazında bitereceğime dair bir plan yaptım. (Kitapların küçük bir kısmını şu Instagram fotoğrafımda görebilirsiniz.)

30’lı yaşların başındaki anlam arayışı sürüyordu. Normalde spor yapmayan insanların spor yaptıkça kendini daha enerjik hissetmesi gibi, okudukça okuyasım geldi. Bir süre sonra Platon’un mağarasındaki gibi Aydınlık’tan gözlerim acımaya başladı, geri dönüp baktığımda mağaradaki zincirlerimden kurtulduğumu hissetmeye başlamıştım. Görüştüğüm insanların sayısını azalttıp, kendime ayırdığım vakti arttırdım. Sorduğum soruların bir tek benim aklıma gelmediğini, binlerce yıldır sorulduğunu ve cevaplarının verildiğini idrak ettim.

Konumuza dönecek olursak bu 50 kitabın ilk 3’ünü Dünya’yı en fazla etkilemiş kitaplar oluşturuyordu. Kur’an, İncil ve Tevrat. Tefsirleri ile birlikte bitirdim, sonrasında temel sorulara cevaplar veren (Antik Yunan’dan günümüze) felsefe klasiklerine geçtim. İnsanın (özellikle kendimin) aciziyetini, aklının sınırlarını gördüm. Sorguladıkça kafam karıştı, eskiden emin olduğum hiçbir şeyden emin olamamaya başladım. Bu sırada Alev Alatlı’nın “Batı’ya Yön Veren Metinler” kitabı ile karşılaştım. 4 Cilt, 1900 sayfadan oluşan muhteşem bir özet. (İlk cildi buradan pdf olarak indirebilirsiniz) Benzer bir yoldan geçmeyi düşünen kişiler için tavsiye edebilirim. En azından derinlemesine ineceğiniz kitapların hangileri olacağına dair net bir seçim yapmanıza yardımcı oluyor.

Alev Alatlı’nın duruşu ve çoğu güncel siyasi açıklamaları beni kişisel olarak rahatsız etse de, burada ad hominem yapmamayı önemli buluyorum. Benzer konuları yabancı bir kaynaktan okumak isterseniz Mircae Eliade’nin Dinsel İnançlar ve Düşünceler Tarihi kitabı da tavsiye edildi. Yazının sonuna geldiğimde şunu anlıyorum: Önemli olan kitabın ismi değil, hangi temel konular ile ilgileneceğimiz. Yukarıda bahsettiğim konular ile ilgilenmek Dünya’ya ve hayata bakış açımı bir tık değiştirdi. Arayışım devam edecek, daha başında bile değilim. Bir ilerleme kaydedersem sizi haberdar ederim.

Güncelleme: Okuduğum kitapların bir kısmını (ilk başta 300 tanesini) Goodreads sitesine girerek puan verdim. Benden kitap tavsiyesi isteyen olursa artık bu linke bakmasını söylüyorum.

İzlediğim filmleri de IMDB’de puanladım. Önceliği Hollywood’a verdim. (Avrupa ve Türk sineması şimdilik neredeyse listede yok) Aklıma 720 kadar film geldi. Bu filmler arasında sadece 3 tanesi 10 üzerinden 10 alabildi. Matrix, Fight Clup ve 3 Idiots. Bu filmleri siz de beğendiyseniz mutlaka benim listeye bir göz atın. Bu akşam ne izlesem sorunuzun cevabı bu listede olabilir. Eğer bu yazıyı okuyup küçük de olsa harekete geçerseniz veya buradaki filmler, kitaplar hakkında geri bildirim vermek isterseniz her zaman Twitter’a beklerim.

Hayat Üzerine Kısa Düşünceler 178

Francis Bacon Yeni Atlantis fikir

Francis Bacon’un ideal toplum düzenini anlatan eseri Yeni Atlantis. Çok ilginç fikirler var içinde, Thomas More’un Ütopya’sı ile birlikte okunmalı.

Twitter: Kendimizi iyi hissetme uğruna başkalarını mutsuz ettigimiz; sadece en komiğin ve güzelin kabul gördüğü narsisistik çocuk bahçesi.

Person of Interest Season 1 Episode 1. (İlk bölüm) Harold Finch’in, John Reese’e neye ihtiyacı olduğunu açıkladığı sahne:

-Bence sizin Psikiyatriste, destek gruplarına ya da ilaçlara ihtiyacınız yok. 

-Neye ihtiyacım var?

Bir amaca.

Hayat Üzerine Kısa Düşünceler 177

Comfort Zone rahatlık alanı

Rahatlık alanı (Comfort Zone), Gelişim Alanı ve Tükenme Alanı. (Kitap: Koçluk Okulu, Timur Tiryaki) Yeterince dayanırsanız gelişim alanı yeni rahatlık alanınıza dönüşür.

Anne ve babanın en büyük görevi: Kendine bağımlı doğan bebeğin bağımlılığını en sağlıklı şekilde azaltmak. (Özgür Bolat)

30’lu yaşların başındaki hunharca anlam arayışı…

olmayalı hayatın anlamı oruc aruoba

Bir Şeftali Bin Şeftali’de (Behrengi) sevmiştim bu tohum metaforunu (Kitap: Olmayalı, Oruç Aruoba)

yasamin anlami oruc aruoba

Yaşamın anlamı ve yapboz metaforu. Müthiş… (Kitap: Olmayalı, Oruç Aruoba) 

Hayat Üzerine Kısa Düşünceler 176

Engel kafada

Engel Kafada! Gerçekten öyle. (Caddebostan’da çekmiştim)

İnsan ne kadar okumalı? Yalnız kalıp düşündüğünde kendine doyamayacak kadar. Evrim Onat

“En tehlikeli insan tipi az anlayan, çok inanan insandır.” Anton Çehov

“Gözleri bütün gerçekleri görmüş gibi yaşlı ve kendisi bir kış yaprağı kadar naif”ti. (Joan Baez, Bob Dylan için söylemiş bu sözleri)

Tüm görevi dikkat dağıtmak olan insanlar var. Görülmesi gerekeni göstermemek için para alanlar. İnanmıyorsanız televizyonu açın ya da gözünüzü…

Hayat Üzerine Kısa Düşünceler 175

 

Gömülü resim için kalıcı bağlantı

1214 İngilteresinde baronlar isyan edip Kralı Magna Carta’ya zorluyorlar. 2014’te baronlar isyan etmiyor çünkü iktidar ile iyi geçiniyorlar.

Hayatında bir bitki dahi yetiştirmemiş birisi sabrın ve bir canlının değerini gerçekten anlayabilir mi? 

Manu’nun Yasa Kitabı’nı (M.Ö. 1500) okuyan var mı? Niçe filozoflar övmüş, kutsal kitaplar ile karşılaştırmış…

Sayılar bile irrasyonel, insanlardan rasyonel olmasını nasıl bekleyebiliriz ki?

Don Kişot’un yiğitliği çoğu zaman, iyiliği için çalıştığı kişilere faydadan çok zarar verir. (Don Kişot’u istediğiniz kişi ile değiştirin)

Hayat Üzerine Kısa Düşünceler 174

Gömülü resim için kalıcı bağlantı

Ne muhteşem bir karikatür. Televizyonda da hiç ilginç bir şey yok… 

Son yıllarda en beğendiğim sanatçılardan Pawel Kuczynski. Hangi eserini buraya koyayım diye düşündüm, karar veremedim. Google’a yaz, eserlerine göz at, özellikle de politik taşlamalarına. Banksy, sokak sanatında ne ise, Kuczynski dijital sanatlarda ona yakın bana göre. 

Aydınlanmanın her evresinde vardır bu: Işığa bakan gözlerinde acı hisseder.

Uzun boylu birisi, boyunun daha uzun olmasını ister mi? Zengin neden daha zengin olmak istiyor? (Şölen, Platon)

En büyük iletişim problemimiz: Anlamak için dinlemiyoruz, cevap vermek için dinliyoruz. 

Hayat Üzerine Kısa Düşünceler 173

Gömülü resim için kalıcı bağlantı

Seçimini yap: Daha fazla gelir mi, bilgi mi, eğlence mi, anlam mı? Kısa vadeye mi odaklanacaksın, uzun vadeye mi? Karı mı maksimize edeceksin, mutluluğu mu? Birden fazla yöne gitmek mümkün ama kolay değil. (Kitap: The Change Book, 50 Models to Explain How Things Happen)

Yorumlarım: Grafiğin alt tarafı (x ekseni) özellikle incelenmeli. Modele göre “Kendini eğlenceye vurmak” sadece kısa vadede (anlık) mutluluk getiriyor (Rock star mutluluğu). Anlam arayışı ise uzun vadede. Dezavantajı ise şu: Eğer kişinin herhangi bir dini inancı yoksa insanın aciz aklı Dünyadaki bilinmezlikleri anlamaya çoğu zaman yetmiyor. Dolayısı ile aşırı rasyonel insan kendisini kullanım kılavuzu verilmemiş aşırı kompleks bir dünyanın içinde hissediyor. Anlamını çözemiyor.

– Dünya’yı yöneten açlık ve aşktır.
– İnsanlar unutmak ve avunmak istiyor bilgi değil. (Gorki, Benim Üniversitelerim)

Sturgeon Kanunu: Her şeyin %90’ı saçmalıktır. Biz %10’u bulmakla mükellefiz.

Demokrasi Paradoksu Teorisi’nin sorusu: Demokrasi; kendisini yıkmaya yemin etmiş fikirlere bile örgütlenme ve temsil hakkı vermeli midir?

Dünya tarihinde ilk defa; üniversite mezunu orta sınıf (zenginler demiş makalede) fakir sınıftan daha çok çalışıyor.

Hayat Üzerine Kısa Düşünceler 172

Gömülü resim için kalıcı bağlantı

Adın duyulmasın sonra rahatın kaçar. Kısır akıl ve dar bilinçlilerin anlayamayacağı şeyleri açık etme. (Amak-ı Hayal’den, ne müthiş bir eser)

Gene Amak-ı Hayal’den beni çok düşündüren bir cümle: Bugüne kadar kafamla çözemedeğim yaşam ve ölüm çıkmazının verdiği taşınılmaz ağırlığın bilincimden kalktığını ve hafiflediğini hissediyordum.

Her şeyi yutuyorlar; hiç zarar görmüyorlardı… Orwell, 1984

Cinselliğin bastırılması Parti’nin istediği bir şeydi çünkü savaş coşkusuna ve öndere tapınmaya dönüştürülebiliyordu. Bütün o yürüyüşler, bağırıp çağırışlar, bayrak sallamalar, ekşiyip bozulmuş bir cinsellikten başka bir şey değildi. George Orwell, 1984

(Doğruyu yanlıştan ayırabilen kişi anlamında) Hekim, hakim, hakem, hikmet kelimeleri Arapça HKM’den (HÜKÜM) geliyor.

Hayat Üzerine Kısa Düşünceler 171

Gömülü resim için kalıcı bağlantı

Gerçek değişim: Bedelini ödemeye göze aldığın acı miktarı ile enerjinin yeteceği hareket miktarinin kesişimi… (Kitap: The Decision Book: 50 Models for Strategic Thinking)

Daha anlamlı yaşamak için 10 yol. Özetle; neyin önemli olduğunu bil, kendinin farkında ol, odaklan, hayatını sadeleştir ve günlük hedefler koy!

“Yaşlanarak değil, yaşayarak tecrübe kazanılır; zaman insanları değil, armutları olgunlaştırır” Peyami Safa, ne güzel söylemiş.

Aristo geceleri elinde bir gülle ile yatarmış. Gülle, altındaki leğene düştüğünde uyanıp okumaya devam etmek için…

Sezgi kelimesinin kökü: “İçindeki bilgi” (latince: intuir) imiş, çok anlamlı.

Hayat Üzerine Kısa Düşünceler 170

Gömülü resim için kalıcı bağlantı

Pascal’ın Bahsi: Tanrı varmış gibi yaşamak stratejilerin en iyisidir. (17. Yüzyıl)

Ne müthiş bir cümle: Yaşadığın sürece nasıl yaşanacağını öğrenmeye devam et. Seneca

Stanford Araştırması: Anlamlı Yaşam yolculuğuna çıkmaya değer.

“Her canlı bir gün ölümü tadacaktır.” ayeti 2011 yılında Zincirlikuyu Mezarlığı’na konulduğunda çok tartışılmıştı. Oysa ne muhteşem bir hatırlatıcı. Ölümden kesin bir şey yok ama cevabını veremediğimiz başka bir soru var: Her canlı yaşamı tadacak mı?

Gömülü resim için kalıcı bağlantı

Hayat Üzerine Kısa Düşünceler 169

insanlari dinlemeSürekli ne yapman gerektiğini söyleyen insanlardan uzak dur. Seni en doğrusunu yüreğinin bildiği konusunda cesaretlendirenleri dinle.

Görelilik kavramı: Bir dahaki sefere Çin Yemeği ısmarlarken aklınızda bulunsun; Çinliler ona sadece “yemek” diyor. (Kitap: Platon Bir Gün Kolunda Bir Ornitorenkle Bara Girer)

Taşmak için önce dolmak lazım.

Sevdiğim sanatçıların, yazarların gittikçe kötüye gitmesine çok üzülüyorum. Belki de kötüye gitmiyorlar artık bana hitap etmiyorlar…

Başladığınız kitap önemli degil, önemli olan sizi hangi kitaba götürdüğü.

Hayat Üzerine Kısa Düşünceler 168

Fukuyama Devlet insasi

Otoriter rejim büyüme becerisi ile kendini meşrulaştırmaya çalışır. Ama büyüme durduğunda ya da düşüşe geçtiğinde meşruiyet ortadan kalkar ve istikrarsızlık… (Kitap: Devlet İnşası, Fukuyama)

Silahı bilmem ama boş insanı şeytan doldurur. (Yılmaz Güney)

Limonata ve rafadan yumurta. Yaşam kültürü üzerine yazılmış en güzel yazılardan. Çetin Altan’ın kaleminden.

Monte Carlo Yanılgısı: Rulet’te 6 defa ard arda siyah gelirse; sonraki elde parayi kırmızıya yatırmak daha mantıklı mıdır?

Herkesin dinlemesini istediğin bir sözün varsa fısıltı ile söyle.

Hayat Üzerine Kısa Düşünceler 167

thomas more raphael utopya

More, Utopia’nın bir bölümünde neden bilge Raphael’in Krala danışmanlık yapmadığını irdeler. Bölüm bu soruya cevaptır.

Esas büyüklük sıradanlıktır. Ama ekonomik sistemin ihtiyacı ispat yarışındaki kişilerdir. (Kitap: Güzel İnsan Modeli, Nevzat Tarhan)

Tüm okumaların amacını Yunus Emre nasıl da özetlenmiş: İlim ilim bilmektir İlim kendin bilmektir Sen kendini bilmezsin Ya nice okumaktır.

Ödül (like/takipçi kazanma) arayışı; övgü açlığı insanı yoran bir uyuşturucuya dönüşür. (Kendimi tenzih etMİyorum) (Kitap: Eğitim ve Yaşamın Anlamı – J. Krishnamurti)

Günümüz eğitimi başarısızdır çünkü tekniği aşırı vurgular. Biz de çocuğumun uzmanlaşması ve ona güvenli bir ekonomik sağlamasını umarız. Fakat teknik eğitim kendimizi anlamamızı sağlayabilir mi? (Kitap: Eğitim ve Yaşamın Anlamı – J. Krishnamurti)

Hayat Üzerine Kısa Düşünceler 166

Anayasanın temel amacı Thomas More Utopya

Thomas More’un Ütopya’sından. Anayasanın temel amacı, işleri toplumun ihtiyaçlarına göre düzenlemek ve insanlara, var olan yaşamın mutluluğunu düşünecekleri, zihinsel gelişimleri için yetecek zamanı vermektir.

“O anda anladım: Bütün hayatım o ana hazırlıkmış” diyor koca uçağı New York’un ortasındaki Hudson Nehri’ne indirip onlarca hayat kurtaran kahraman pilot. Beni en etkileyen hikayelerden.

Eğer canın sıkkın hissediyorsan geçmişte yaşıyorsundur; endişeli hissediyorsan gelecekte. Huzurluysan şimdi de. Lau Tzu.

Farkında olsak şaşıracağımız ne çok şey var.

Bu kadar çok sorulacak soru varken insanın kendisine hep aynı soruları sormasının nedeni ne? 2014; edinilen amaçları sorgulama yılı.

←Önceki